生死歌诀 一

shēng sǐ gē jué yī

杜光庭 唐代

qiè mài dìng zhī shēng sǐ lù切脉定知生死路,

dàn xiàng zhǐ sè zhōng qǔ但向止涩中取。

kàn qǔ sè mài yù zhǐ dài看取涩脉喻止代,

cǐ shì sǐ qī zhī dà gài此是死期之大槩。

sè mài yù wài yǒu xíng zhèng涩脉喻外有形证,

wèi kě duàn tā cú dà mìng未可断他殂大命。

ruò wú xíng zhèng yǔ dài tóng若无形证与代同,

chǐ bù jiàn zhī jiē sǐ dìng尺部见之皆死定。

yù zhī sǐ qī hé yǐ qǔ欲知死期何以取?

gǔ xián tuī dìng wǔ bān tǔ古贤推定五般土。

yáng tǔ xū zhī bù guò yīn阳土须知不过阴,

yīn tǔ yù yáng dāng xì shù阴土遇阳当细数。

sì jì zhōng yāng wù jǐ tóng四季中央戊己同,

wàn wù píng tǔ yǐ wéi zhǔ万物凭土以为主。

gū yáng guǎ yīn jí bù zhōng孤阳寡阴即不中,

pì qǔ guān fū jí guǎ fù譬取鳏夫及寡妇。

jiǎ rú shēn nián shèn dài zhǐ假如申年肾代止,

shí tóu yī suì fēn míng zhǔ十投一岁分明主。

chǐ bù shī zhǔ guǐ chēng zūn尺部失主鬼称尊,

qí rén zi nián xià jì sǐ其人子年夏季死。

guǐ zéi mài zài yī nián nèi鬼贼脉在一年内,

cǐ shì rén jiān jǐn chēng huì此事人间尽称会。

chūn dé fèi mài sǐ gēng xīn春得肺脉死庚辛,

yú zhě fǎn xián yào bú duì愚者反嫌药不对。

shū hé gē jué jīng wēi叔和歌诀精微,

dàn hé qí zhōng xún qǔ yì但何其中寻取义。

chǐ bù fú shì shù wú gēn尺部伏似树无根,

yīn dú shāng hán hé qí lèi阴毒伤寒合其类。

huí yáng zhe wén hòu réng kàn回阳着文后仍看,

qiè gǔ ruò wú kān xià lèi切骨若无堪下泪。

ruò rén liù mài dòng yáo yáo若人六脉动摇摇,

yòu pà qí zhōng wú wèi qì又怕其中无胃气。

wū lòu què zhuó è jiàn pí屋漏雀啄恶见脾,

yú bù jiàn zhī jiē bù wèi余部见之皆不畏。

sǐ qī cháng lì yǒu duō mén死期常例有多门,

dàn shí jiě suǒ xū xì lùn弹石解索须细论。

cǐ hòu bù yú yú yī jì此候不逾于一季,

yīn qīn qì sòng zàng gū fén姻亲泣送葬孤坟。

xiā yóu ruò yě jí yú xiáng𫚥游若也及鱼翔,

yī qì zhī qī jí bù zhǎng一气之期即不长。

shí wǔ rì zhōng xún guǐ zéi十五日中寻鬼贼,

shuǐ yī huǒ èr mù sān liàng水一火二木三量。

jīn sì tǔ wǔ shù yǐ shí金四土五数已实,

gè suí bù wèi hǎo cān xiáng各随部位好参详。

měi jì tǔ wáng shí bā rì每季土王十八日,

cǐ fǎ gǔ jīn yǒng wú shī此法古今永无失。

huáng dì yī fǎ sì fēn sān黄帝一法四分三,

yī fǎ yì yún sān shí rì一法亦云三十日。

suí fēn yuǎn jìn gè bù tóng随分远近各不同,

cáng zài yù hán kuā mì mì藏在玉函夸秘密。

wéi yǒu shāng hán zuì wú dìng唯有伤寒最无定,

hàn tǔ xià hòu mài xū jìng汗吐下后脉须静。

hū rán xiāng fǎn jí nán yī忽然相反即难医,

wài biān yǒu pà guāi xíng zhèng外边有怕乖形证。

mài xī zhì shǎo lěng xū bèi脉息至少冷虚惫,

zhì duō rè yōng shuǐ wèi guài至多热壅水为怪。

bǔ xū xiè shí gèng réng qián补虚泻实更仍前,

jiàn cǐ fēn míng hái kě hài见此分明还可骇。

shàng yī sì shì jǐn xū ān上医四事尽须谙,

mài bìng zhèng zhì yào xiāng cān脉病证治要相参。

yǒu yī guāi wéi nán cuò shǒu有一乖违难措手,

cǐ jí nán yī dà bù kān此即难医大不堪。

gèng yǒu jiǔ bìng jí bào bìng更有久病及暴病,

dà dū yào zhī xiāo xiáng guàn大都要知消详惯。

jiǔ bìng mài biàn jí bù zhōng久病脉变即不中,

sǐ hòu dāng xū yí zǎo biàn死候当须宜早辨。

bào bìng mài biàn yì duō duān暴病脉变亦多端,

huò shàn huò è yī fǎ kàn或善或恶依法看。

mài bìng xiāng wéi jí bù xiào脉病相违即不效,

yào zhī dà mìng bì xū pīn要知大命必须𢬵。

guān qián wèi yáng guān hòu yīn关前为阳关后阴,

fù rén fǎn cǐ shì guān zān妇人反此是冠簪。

chéng líng fù yì xiāng qīn duó乘凌覆溢相侵夺,

róng wèi tiáo hé lǐ gēng shēn荣卫调和理更深。

yù shí tóng nán yǔ tóng nǚ欲识童男与童女,

jué zài cùn guān bìng chǐ lǐ诀在寸关幷尺里。

zì rán jǐn shù shèn fēn míng自然紧数甚分明,

dōu yuán wèi sàn jīng huá qì都缘未散精华气。

xiǎo ér mài qì shì dà rén小儿脉气似大人,

lǎo shào xiāng wéi jí bù qǐ老少相违即不起。

běn jīng zì bìng zuì nán yī本经自病最难医,

zòng liáo hé nián yǒu chài shí纵疗何年有瘥时。

jiān cáng qī chuán wú wài zhèng间藏七传无外证,

qiáng jiàng yuán sàn yǔ fú chí强将元散与扶持。

shāng hán zhòng fēng zì nán kàn伤寒中风自难看,

zhǐ xià féng zhī mài liáo luàn指下逢之脉缭乱。

hé tǔ jí xiè jí fēi liáng合吐即泻即非良,

hàn mài jiàn shí xū fà hàn汗脉见时须发汗。

suī rán dé hàn zhuàng rú zhū虽然得汗状如珠,

mì mì pū pái zài bìng qū密密铺排在病躯。

cǐ hòu bù kān xiū zhēn mài此候不堪休胗脉,

qí rén zhāo xī mìng bǐ cú其人朝夕命疕殂。

dàn yú xián gōu máo shí zhōng但于弦钩毛石中,

cǐ zhuàng jiàn zhī dāng bìng jù此状见之当病剧。

tú kuā wǔ sè dà hái dān徒夸五色大还丹,

ruò yuàn quán chú kōng fèi lì若愿痊除空费力。

gèng yǒu sǐ mài duō bān yàng更有死脉多般样,

nán jīng xì shuō nà zhì xiàng难经细说那志向,

cóng shàng sǔn xià sǐ jí chí从上损下死即迟,

sǐ mài duō cóng xià sǔn shàng死脉多从下损上。

lián chuán wǔ zàng sǐ jí shí连传五脏死疾时,

yī zhāo qì shǎo zhì tiáo yǎng一朝炁少志调养。

zài sǔn zhī shí cù mìng qī再损之时促命期,

rú féng zhēn gè kān chóu chàng如逢真个堪惆怅。

bìng hòu mài zhuàng duō zhōng qǔ病候脉状多中取,

yào zhī dà dǐ kāi mén hù要知大抵开门户。

yǒu yī guāi wéi jí bù zhōng有一乖违即不中,

dàn kàn qiáng zhě tuī wéi zhǔ但看强者推为主。

fù yǒu jiǔ bìng gèng nán kàn复有久病更难看,

huò yǔ jiàn rén mài yì bān或与健人脉一般。

hū rán jiā zhì mài fān shuāng忽然加至脉翻双,

jié tuō xún yī hǎo mǎi guān结托寻衣好买棺。

ruò yù fēng jí jí láo jí若遇风疾及劳疾,

miào fǎ kàn shí rú dǐ shèng妙法看时如抵圣。

fēng jí pí huǎn kōng fèi lì风疾脾缓空费力,

láo jí xīn shù mìng nán cún劳极心数命难存。

fēng jí wú lìng mài zhì chí风疾无令脉至迟,

láo jí zhì duō yào wú yīng劳疾至多药无应。

shāng hán zhòng fēng dé sǐ mài伤寒中风得死脉,

dàn jiāng zhēn yào yǔ cí dòu但将真药与瓷闘。

yào líng bìng tuì mài xū hé药灵病退脉须和,

mài ruò zhǔn qián mìng nán jiù脉若准前命难救。

rú cǐ dìng zhī shēng sǐ qī如此定知生死期,

kě zuò yī jiā jī běn bǐng可作医家箕本柄。

ruò néng zhǐ xià wù yuán jī若能指下悟元机,

biàn shì líng tái guà míng jìng便是灵台挂明镜。

《生死歌诀 一》问与答

《生死歌诀 一》是谁的诗?

《生死歌诀 一》是唐代诗人杜光庭的作品,起句为「切脉定知生死路」。

《生死歌诀 一》的题名怎么读?

题名读作「shēng sǐ gē jué yī」。页内逐句拼音与原文对齐,可按句朗读。

《生死歌诀 一》的起句是什么?

起句是「切脉定知生死路」。

怎样找到杜光庭的这首诗?

按题名《生死歌诀 一》或作者杜光庭检索即可。本页同时给出题名拼音,便于按读音查找。

杜光庭画像头像 杜光庭 唐代

杜光庭,字宾圣,处州人。僖宗时入道,后事王建于蜀,赐号广成先生。道教著作甚富,亦能诗,有《纪道德》《题仙居观》等。

读杜光庭的全部诗作 →